Ngành nhựa Việt Nam hiện được đánh giá là một trong những ngành công nghiệp chế biến có quy mô lớn, với hệ sinh thái doanh nghiệp trải rộng trên nhiều lĩnh vực sản phẩm như bao bì, màng nhựa, chai lọ, nhựa gia dụng, nhựa kỹ thuật và vật liệu xây dựng. Các hoạt động sản xuất của ngành đặc trưng bởi những công đoạn tiêu thụ nhiều năng lượng như gia nhiệt, đùn - ép - thổi, xử lý khí nén và làm mát thiết bị, trong đó các nhóm bao bì, chai lọ và nhựa gia dụng - kỹ thuật là những phân khúc có mức tiêu thụ điện năng đáng kể.

Trước xu hướng thị trường ngày càng chú trọng tới “xanh hóa” và sản xuất bền vững, các doanh nghiệp trong ngành đang chủ động đổi mới thiết bị và công nghệ, tối ưu hóa vận hành và tăng cường quản lý năng lượng để giảm chi phí và hạn chế tác động môi trường. Nhiều cơ sở sản xuất đã trở thành những điển hình tiêu biểu trong triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng (TKNL).

Công ty Cổ phần Nhựa Á Đông (ADC Plastic) là một trong những doanh nghiệp ngành nhựa ứng dụng công nghệ và cải tiến thiết bị để giảm tiêu hao năng lượng trong sản xuất. Doanh nghiệp đã tự động hóa các công đoạn chính và lắp biến tần cho động cơ trộn, động cơ đùn nhằm giảm điện năng tiêu thụ. Tại khu vực gia nhiệt nòng vít, đơn vị thực hiện bọc bảo ôn và lắp cảm biến nhiệt độ để kiểm soát chính xác thời điểm cấp và ngắt nhiệt, hạn chế thất thoát và nâng cao hiệu quả sử dụng điện. Việc hiện đại hóa dây chuyền không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì chất lượng ổn định mà còn góp phần giảm chi phí trên mỗi tấn sản phẩm.

Song song với cải tiến kỹ thuật, ADC Plastic còn xây dựng định mức sử dụng điện, nước và nguyên liệu cho từng đơn vị sản phẩm nhằm kiểm soát mức tiêu hao năng lượng trong từng công đoạn. Đơn vị cũng mở rộng các giải pháp tiết kiệm năng lượng ra khu vực văn phòng bằng cách lắp cảm biến tự động cho hệ thống chiếu sáng và điều hòa, tạo nền tảng hình thành thói quen sử dụng năng lượng tiết kiệm trong toàn bộ cán bộ công nhân viên.

Một điển hình trong thực hiện hiệu quả các giải pháp tiết kiệm năng lượng là Công ty TNHH Polytex Far Eastern Việt Nam (Polytex). Đơn vị này đã và đang triển khai đồng loạt nhiều giải pháp quy mô lớn nhằm tối ưu hóa vận hành và giảm phát thải. Theo ông Hoàng Văn Tâm – Phó Giám đốc Phòng kỹ thuật, nhóm năng lượng liên tập đoàn duy trì trao đổi thường xuyên để chia sẻ kinh nghiệm và cập nhật công nghệ mới, hướng đến mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050. Ông Tâm chia sẻ, trong các dự án đã và đang triển khai, giải pháp thay thế hệ thống nước lạnh công nghiệp bằng máy lạnh hấp thụ sử dụng hợp chất lithium bromide mang lại hiệu quả nổi bật, giúp giảm 4,2 triệu kWh điện mỗi năm, tiết kiệm khoảng 295.000 USD và cắt giảm 2.800 tấn CO₂.

Bên cạnh đó, Polytex thay thế mô tơ cũ bằng mô tơ hiệu suất cao tại xưởng sản xuất, giúp tiết kiệm 285.000 kWh điện và giảm 206 tấn CO₂ mỗi năm. Việc lắp biến tần cho mô tơ của hệ thống xử lý nước thải tiếp tục giúp doanh nghiệp tiết kiệm 350.000 kWh điện và giảm 250 tấn CO₂ mỗi năm. Các giải pháp này góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, đồng thời tạo nền tảng cho doanh nghiệp hướng tới tăng trưởng xanh và phát triển bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Cũng chú trọng nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong hoạt động sản xuất, Công ty TNHH Nhựa và Hóa chất TPC VINA (TPC VINA) đã triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong toàn bộ dây chuyền. Các dự án cải tiến tập trung vào nâng cao năng suất và giảm tiêu hao, nhờ đó hiệu suất phản ứng PVC tăng thêm khoảng 5% và năng lực sản xuất tăng từ 190.000 lên 210.000 tấn/năm. Doanh nghiệp tận dụng nhiệt từ nước thải để gia nhiệt cho nước sản xuất và nước lò hơi, đồng thời sử dụng hóa chất trợ đốt nhằm tăng hiệu suất lò hơi và giảm tiêu thụ than khoảng 5%.

TPC VINA còn lắp biến tần cho các bơm, quạt công suất lớn và thay toàn bộ đèn cao áp chiếu sáng bằng đèn LED. Song song, Ban quản lý năng lượng được thành lập để giám sát mức tiêu thụ hàng tháng, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp và nâng cao ý thức sử dụng năng lượng của cán bộ công nhân viên. Nhờ triển khai đồng bộ các biện pháp, doanh nghiệp đã tiết kiệm được khoảng 10% suất tiêu thụ năng lượng trên mỗi tấn PVC và giảm 16% tổng lượng phát thải khí nhà kính.

Những kết quả đạt được từ Nhựa Á Đông, Polytex Far Eastern và TPC VINA là minh chứng rõ ràng cho thấy doanh nghiệp ngành nhựa đang chủ động đi đầu trong việc áp dụng công nghệ mới, cải tiến thiết bị và nâng cao hiệu quả quản lý năng lượng. Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp, các giải pháp này còn góp phần quan trọng vào quá trình chuyển đổi xanh và phát triển bền vững của toàn ngành. Trong bối cảnh yêu cầu thị trường ngày càng khắt khe về hiệu quả năng lượng và tiêu chuẩn môi trường, việc nhân rộng các mô hình điển hình sẽ tạo nền tảng giúp ngành nhựa Việt Nam duy trì sức cạnh tranh và hướng tới tăng trưởng bền vững trong thời gian tới.